به مناسبت روز جهانی ایمنی غذا
امنیت غذایی و ایمنی مواد غذایی
امنیت غذایی و ایمنی مواد غذایی:
مفاهـــیمی متفاوت اما مرتبط با یکدیگرند و تاثیری عمیق بر کیفیت زندگی انسان دارند. غذای ســــالم و بدون آلودگی برای سلامت و زندگی انسان ها شرطی ضروری است(ایمنی غذایی) بسیاری از مردم در سراسر جهان به مواد غذایی دسترسی نداشته ویا توان مالی جهت خرید غذای کافی و مناسب را ندارند( امنیت غذایی ).
ایمنی مواد غذایی :
در هر یک از مراحل تولید ، بسته بندی ، حمل و نقل ، توزیع و حتی مصرف مواد غذایی امکان آلودگی آن ها وجود دارد. یکی از عمده ترین و رایج ترین آلود گی ها ، مواد شیمیایی وآفت کش ها و علف کش هایی است که در مزارع هنگام رشد محصولات برای کنترل آفات و بیماری های کشاورزی استفاده می شود.
رایج ترین آلودگی هایی که ایمنی مواد غذایی را تهدید می کند عبارتند از :
1.عوامل بیماری زا : مثل باکتری ، ویروس و انگل
2.سموم قارچی : مثل آفلاتوکسین ، اوکراتوکسین و... .
3.فلزات سنگین : مثل سرب ، جیوه ، کادمیوم
4.سموم شیمیایی دفع آفات مورد استفاده در کشاورزی
5.آلاینده های آلی باقی مانده در محیط زیست
6.استفاده از آنتی بیوتیک ها ، هورمون ها و مواد افزودنی در تهیه غذا
امنیت غذایی:
براساس تعریف سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد :(FAO) امنیت غذایی زمانی وجود دارد که همه افراد همیشه به غذای کافی ، سالم و مغذی که تمام نیازهای رژیم غذایی و سلامتشان را تامین کند ، دسـترسی فیزیکی ، اجتماعی و اقتصادی داشته باشند.
در سال 2017 تعداد افرادی که دچار سوءتغذیه هستند به 821 میلیون نفر رسیده است (یک نفر از هر9 نفر در جهان ) ، در حالیکه بیش از دو میلیارد نفردر جهان نیز از اضافه وزن و چاقی رنج می برند. پیش بینی می شود تاسال 2050 جمعیت کره زمــین به بیش از 9 میلیارد نفر برسد. یکی از بزرگـــــترین نگرانی های امنیت غذایی پاســــخ به این پرسش است که آیا واقعا می توانیم غذای 9 میلیارد نفر را تامین کنیم ؟
عوامل تهدید کننده امنیت غذایی :
1. تغییرات اقلیمی : تغییرات اقلیمی با تأثیر بر دما، بارش و رویدادهای آب و هوایی شدید، میتواند تولید و دسترسی به غذا را مختل کرده و منجر به ناامنی غذایی شود، این تغییرات میتوانند باعث کاهش عملکرد محصولات کشاورزی، افزایش آفات و بیماریها، و خسارت به زیرساختهای کشاورزی شوند. در نتیجه، قیمت نهایی تولید مواد غذایی افزایش یافته و دسترسی به آن برای اقشار آسیبپذیر جامعه دشوارتر میشود.
2.کاهش تعداد کشاورزان : صنعت کشــاورزی قدیمی ترین صنعت اجدادی ما روی کره زمین است. اما امروزه مشکلات اقتصادی، ضرر و زیان و سختی کار ، کمبود سرمایه موجب شده تا نسل جدید کمتر به این شغل بپردازند و به سمت مشاغــــلی کشیده می شوند که از نظر مالی با ارزش تر ، آسان تر و معتبرتر باشد.
3.اصلاح ژنتیکی گیاهان (تراریخته ) : با وجود آنکه اصلاح ژنتیکی محصولات غذایی به عنوان یک راه حل جهت مقابله با مشکلات صنایع کشاورزی مطرح شده است (با فرض اینکه اخلاقی و طبق اصول صحیح انجام شود ) فقط مشکل امنیت غذایی مارا برطرف می کند. در صورتی که مداخــــــلات ما در طبیعت می تواند اثرات ناخواسته و غیر قابل پیش بینی را در طبیعت ایجاد کند.
4.فرسایش خاک: جنگل زدایی و شیوه های نادرست کشاورزی مثل چرای بی رویه دام ، استفاده از سموم شیمیایی دفع آفات و شخم بیش از حد زمین موجب می شـــوند خاک سطحی به سمت رودخانه ها و دریاچه ها شســــته می شوند.این خاک آب ها را آلوده کرده و برآبزیان تاثیر می گذارد و موجب سیل می شود.کودهای شیمیایی که در زمین های کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد، تعادل طبیعت را بر هم زده و موجب کاهش تنوع زیست خاک و آلودگی مواد غذایی می شود.
5. توسعـــه شهرسازی : هرزمینی که قابلیت کشاورزی داشته باشد و به زمین توسعه یافته ای جهت سکونت افراد تبدیل شود ، باعث می شــود همواره با توسعه ساختمان ها ، زمین های کشاورزی را از دست بدهیم .
تضمین سلامت مواد از مزرعه تا سفره نیازمند رعایت استانداردها است.
تضمین کیفیت و سلامت مواد غذایی در زنجیره تأمین، از مزرعه تا سفره، نیازمند رعایت دقیق استانداردها، اعمال کنترلهای بهداشتی و کیفیتی در تمام مراحل تولید و توزیع و همکاری موثر بین تمامی ذینفعان است.
از جمله راهکارهای کلیدی برای کیفیت و تامین سلامت مواد غذایی میتوان به مواردی از جمله تدوین و اجرای استانداردهای سختگیرانه در زمینه تولید، فرآوری، بسته بندی، حمل ونقل و نگهداری مواد غذایی؛ بازرسی و آزمونهای منظم در طول زنجیره تأمین برای شناسایی و رفع هرگونه نقص یا آلودگی احتمالی؛ ایجاد سیستمهای ردیابی دقیق برای پیگیری مواد غذایی از مبدأ تا مقصد از طریق نهادهای ناظر و دستگاههای متولی بهداشت و سلامت در جامعه اشاره کرد.
تکنولوژیهای نوین نقش مهمی در تامین امنیت غذایی دارند
تکنولوژی های نوین با ارائه راهکارهای هوشمندانه و دقیق، نقش بسزایی در بهبود امنیت غذایی ایفا میکنند، به عنوان مثال، سیستمهای کشاورزی دقیق با استفاده از دادههای ماهواره ای و حسگرها، به کشاورزان کمک میکنند تا میزان بهینه آب، کود و سموم را برای هر محصول تعیین کنند و سیاست گذاری تولید بر مبنای الگوی کشت را تسهیل نماید. این امر منجر به افزایش بهره وری، کاهش هدر رفت منابع و کاهش اثرات زیست محیطی میشود.
فناوریهای نوین در زمینه تولید و فرآوری غذا نیز تحول ایجاد کرده اند که روشهای نوین بسته بندی و نگهداری مواد غذایی، از فساد و هدررفت محصولات جلوگیری کرده و امکان دسترسی به غذاهای سالم و مغذی را در مناطق دورافتاده و محروم فراهم میکنند.
چالش های امنیت و ایمنی غذایی :
*چالش های پیش روی امنیت غذایی عبارتند از
- محدودیت های زمین های کشاورزی
- تغییرات آب و هوا
- کمبود منابع آبی
- افزایش قیمت انرژی
- افزایش حجم ضایعات حاصل از مواد غذایی
*چالش های پیش روی ایمنی غذایی عبارتند از
- آلودگی مواد غذایی به فلزات سنگین
- ظهور پاتوژن ها و سم های جدید
- شیوع هورمون ها و نگهدارنده های شیمیایی
- تاثیر آفت کش ها در مواد غذایی
- عدم وجود رژیم غذایی سالم و بیماری های مرتبط با آن(مانندچاقی ، دیابت ، بیماری های قلبی ، ناباروری و سرطان )
دانشمندان خطرات مربوط به سلامت انسان مرتبط با خطرات ایمنی مواد غذایی شناخته شده، تثبیت شده، نوظهور و پیش بینی شده را ارزیابی و تجزیه و تحلیل می کنند و توصیه هایی را برای کمک به سیاستگذاران، مشاغل غذایی و مصرف کنندگان در انتخاب های ایمن ارائه می دهند.
هر سال در 7 ژوئن مصادف با 17 خرداد ماه ، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو) و سازمان جهانی بهداشت (WHO)با هم همکاری میکنند تا روز جهانی ایمنی غذا را در سراسر جهان گرامی بدارند.
روز جهانی غذا امسال با شعار (علم در عمل) به نقش پررنگ علم و دانش در تامین ایمنی و امنیت غذا می پردازد. در روز جهانی ایمنی مواد غذایی، به یاد میآوریم که ایمنی مواد غذایی یک حق و مسئولیت جمعی است و همه باید نقش خود را ایفا کنند.
لینک کوتاه :
نظر دهید